W drug? rocznic? narodowej tragedii, podczas której dosz?o do zag?ady polskiej delegacji pa?stwowej na obchody 70. rocznicy katy?skiego ludobójstwa, nasz? wiedz? o okoliczno?ciach i przyczynach ?mierci blisko stu osób – z urz?duj?cym prezydentem Rzeczypospolitej, ostatnim prezydentem RP na Wychod?stwie, generalicj? i zwierzchnikami kilku niezmiernie wa?nych dla pa?stwa instytucji – nadal jeszcze okrywa smole?ska mg?a.

Rozpada si? potiomkinowska atrapa

Po praktycznym, cho? niestety nie formalnym, zdezawuowaniu raportów obu cywilnych – rosyjskiej i polskiej – komisji badania wypadków lotniczych, wiemy ju? jednak, ?e rozpisana na wiele g?osów i wt?aczana przez media obu krajów wersja tzw. pancernej brzozy nie ma ?adnego pokrycia w faktach. Nieprawdziwe okaza?y si? te? upowszechniane od pierwszych chwil po zdarzeniu wersje cz?stkowe, ze szczególnie odra?aj?c? w naszej kulturze prób? przerzucenia winy na ofiary, i to jeszcze przed podj?ciem jakichkolwiek czynno?ci ?ledczych.

W obliczu traumy, która nie znajduje odpowiednika w naszej powojennej historii, Polacy jako naród zdali egzamin. W pierwszym szoku, w poczuciu najg??bszej ?a?oby, potrafili przyj?? w?a?ciw? hierarchi? hipotez: b??d ludzki, awaria maszyny, udzia? osób trzecich. Racjonalna postawa wymaga, ?eby przy uwzgl?dnieniu wszystkich mo?liwych wersji zdarzenia, podj?? i przeprowadzi? rzetelne badanie, które umo?liwi stopniow? eliminacj? przypuszcze?, nieznajduj?cych potwierdzenia w materiale dowodowym. Prawid?owo przeprowadzone sekcje zw?ok pozwoli?yby nie tylko udzieli? odpowiedzi na pytanie o realne przyczyny zgonu, ale tak?e wyeliminowa? np. hipotez? u?ycia ?adunku niekonwencjonalnego, czyli sfalsyfikowa? tez? o zamachu. Natomiast w?a?ciwe zabezpieczenie i przebadanie wraku stworzy?oby mo?liwo?? sfalsyfikowania hipotezy o awarii maszyny.

Po dwóch latach, z przera?aj?c? oczywisto?ci? wida?, ?e podobnej racjonalno?ci nie przejawili ani podw?adni Edmunda Klicha, ani polscy ?ledczy z Naczelnej Prokuratury Wojskowej. Co gorsza, b??dy proceduralne pope?nione na wszystkich etapach przygotowywania podró?y prezydenta Lecha Kaczy?skiego i towarzysz?cych mu osób, jak wykaza? niedawno raport NIK, jasno dowodz?, ?e wbrew dobremu samopoczuciu obecnej w?adzy, pa?stwo polskie egzaminu nie zda?o. Na wiele sposobów, tak?e
w wymiarze ?ci?le politycznym.

To, co dzi? mo?e zdumiewa? najbardziej, to naiwne my?lenie ?yczeniowe,
?e spraw? smole?skiej zagadki uda si? mo?e jako? zaklajstrowa?, a Polacy przejd? do porz?dku dziennego nad kolejno demaskowanymi k?amstwami o cywilnym, a w?a?ciwie niemal prywatnym locie rz?dowego tupolewa do Smole?ska, o obecno?ci w kokpicie genera?a B?asika, o starannym przekopywaniu ziemi na metr g??boko, o profesjonalnych sekcjach, wykonywanych jakoby rami? w rami? przez polskich i rosyjskich specjalistów.

Pod naporem faktów, dzi?ki nieust?pliwej postawie cz??ci rodzin ofiar oraz staraniom kierowanego przez Antoniego Macierewicza zespo?u parlamentarnego potiomkinowska atrapa smole?skiej tragedii ulega systematycznemu rozpadowi. Szczególnego znaczenia nabiera lista nieprawid?owo?ci i zaniecha?, bezpo?rednio
po zdarzeniu oraz pó?niej w Moskwie, sformu?owana przez dr. Michaela Badena, wybitnego specjalist? we zakresie patomorfologii z New York University, którego
po budz?cych za?enowanie przepychankach, dopuszczono ostatecznie do sekcji
zw?ok Janusza Kurtyki na prawach obserwatora.

Na wymagalne w ?wietle polskiego prawa obdukcje ofiar zdarzenia pod Smole?skiem jest dzi? o blisko dwa lata za pó?no. ?luzówka, w której mog?yby si? przechowa? ?lady u?ycia niekonwencjonalnego ?adunku wybuchowego, mog?a przetrwa? nie d?u?ej ni? kilka, najwy?ej kilkana?cie tygodni po pochówku. Innego mo?liwego ?ród?a takich ?ladów, czyli kamizelek funkcjonariuszy BOR strona rosyjska dot?d równie? nam nie zwróci?a. Dlatego, zw?aszcza wobec wniosków, wynikaj?cych z sekcji zw?ok wicepremiera Przemys?awa Gosiewskiego oraz prezesa IPN Janusza Kurtyki, trzeba jak najszybciej przeprowadzi? ekshumacj? i badania rentgenowskie cia? pozosta?ych 93 ofiar. To s? a? nazbyt oczywiste wnioski.

Mimo ?e z ka?dym dniem szanse na wy?wietlenie prawdziwych okoliczno?ci zdarzenia malej?, Polacy z takich prób nie zrezygnuj?. Nie zna nas, kto my?li inaczej. Szkoda tylko, ?e po dwóch latach polskiego ?ledztwa, sposób jego prowadzenia, bardziej chyba ni? mierne rezultaty, które mo?na cz??ciowo t?umaczy? obstrukcyjn? postaw? strony rosyjskiej, nakazuje odwróci? przyj?t? pocz?tkowo hierarchi? hipotez.
I uzna?, ?e racjonalnie prowadzone post?powanie nale?a?oby zacz?? od gruntownego przebadania hipotezy zamachu.

„Tygodnik Solidarno??” nr 15, z 6 kwietnia 2012